ნაწარმოებები


გამარჯვებას ვუსურვებთ გმირ უკრაინელ ხალხს რუს აგრესორზე.     * * *     დიდება უკრაინას !!! Сла́ва Украї́ні !!!

ავტორი: დებორა
ჟანრი: კრიტიკა-პუბლიცისტიკა
15 აგვისტო, 2009


ბატონ იმედი ჯახუას პოეზიის კრიტიკა

თეიმურაზ დოიაშვილი

’’აგევსოთ, რაც ხარვეზია’’
(ფრაგმენტი)
……
        მხატვრული აზროვნების ფორმების სტანდარტიზაცია პოეზიის აზრობრივ- ემოციური შინაარსის სტანდარტულობის სიგნალია.მართლაც,ახალგაზრდულ პოეზიაში არა ერთი და ორი მაგალითი გვხვდება იმისი, როდესაც თემა გავრცელებული სტერეოტიპების მიბაძვით მუშავდება.რეალური, საჭირბოროტო პრობლემების წვდომას,  სინამდვილის რთული,  წინააღმდეგობრივი შინააარსის ათვისებას ლიტერატურული შაბლონების გადმოღება ცვლის.

    ლიტერატურაში  ’’ლიტერატურული გზით’’’    შემოსვლის ტიპიური ნიმუშია იმედი  ჯახუას პირველი წიგნი ’’გულის გალავანი’’ ( მერანი, 1982) ჩვენ წინაშეა პოეტი,  რომელიც თვითანალიზის გზით ცდილობს ადამიანური არსებობის  მოაზრებას,  რომელიც არცთუ ურიგოდ ფლობს სათქმელის გამოთქმის ხელოვნებას. ასეთია პირველი შთაბეჭდილება, მაგრამ კრებულთან მეორე მიბრუნება ააშკარავებს, რომ ილუზორული სიღრმისა და ფილოსოფიურობის მიღმა ’’წიგნური’’ თემატიკა და განცდებია შეფარული.

        თანამედროვე პოეზიაში უკვე მობეზრებამდე ნაცნობი ლირიკული გმირი, რომელიც დაეჭვებულია საკუთარ ფასეულობებში, მერყეობს, გვესაუბრება გაუცხოების მტანჯველ გრძნობაზე, დამსხვრეულ იმედებსა და იდეალებზე, რასაც გარეგნულად რეფექსიის სახით გვიმხელს.
    ი.ჯახუას პოეზიის სუბიექტი დამახასიათებელი  სტერეოტიპის ერთი ნაირსახეობაა. ადამიანებს ნიღბები აქვთ აფარებული. ცხოვრება სცენაა, სადაც ყოველი პირვნება განსაზღვრულ როლს თამაშობს. კეთილშობილი კაცის ნიღბის მეორე მხარეს გაუსაძლისი ტკივილია,  უღირსთ კი გულები გაუქვავებიათ., გულის გალავანი აუგიათ და მის მიღმა  ნეტარებენ ცოდვა-მადლისაგან თავისუფალნი.. თავისუფალ ნებას მოკლებული ადამიანი იტანჯება  მარტოობისა და უძლურების გამო...- აი,კრებულის ძირითადი თემატიკა . ი. ჯახუას პირველი კრებულის    აზრობრივი შინაარსის ’წიგნურ’’  წარმოშობაზე ჩამოთვლილი თემებიც  მეტყველებს.  იქნებ ეს მოსათმენიც იყოს, პოეტსა ამ ნაცნობ სათქმელში რაიმე საკუთარი რომ რომ შეჰქონდეს.  კითხულობ ლექსებს, იღებ ინფორმაციას, რომ პოეტი იტანჯება, მარტოა, უმძიმს, მაგრამ ვერ გრძნობ განცდის სინაღდეს.  ეს იმიტომ,  რომ გაუხსნელი რჩება განცდის კონკრეტული შინაარსი, იკარგება მისი გამომწვევი იმპულსები.

        ნიშანდობლივია ისიც, რომ ჩამოთვლილ თემებს პოეტი ამუშავებს პირობითი ენით, ’’პოეტიზმებით’’,  რომელიც არსებითად გამორიცხავს პოეტური ინდივიდუალობის გამოვლენას. ი.ჯახუა სისტემატურად მიმართავს სიტყვა-ცნების  მეტაფორიზაციის მარტივ ხერხს, რის შედეგადაც უმთავრესი  - ცნების კონკრეტული შინაარსი  -  უცნობი რჩება. ასე იქმნება, ვთქვათ  ’’ხსოვნის საფლავი’’, ’’ხსოვნის სარდაფი’’, ’’ხსოვნის სანახი’’,  ’’ხსოვნის ფსკერი’’, ’’ხსოვნის ღადარი’’ და ა.შ.  ცნებას ’’ხსოვნა’’ მეტაფორულად რაღაც ნიშნები მიეწერება, ხოლო რა ახსოვს პოეტს, ეს საიდუმლოდ რჩება.
        ი.ჯახუას ლექსების პირველი კრებულის სათქმელიც და აზროვნების წყობაც აბსოლუტურად წიგნისმიერია. მისი ლექსები იმდენად მოწყვეტილია კონკრეტული განცდისაგან, რომ პიროვნება, ფაქტიურად, გამქრალია. წიგნში მე ორი ადგილი მოვნიშნე, რომლის დამუშავება-გააზრება პოეტს ზოგდობის ტყვეობიდან გაიყვანდა. მის ლექსებს ნიუანსობრივ სიახლეს მაინც მისცემდა:

                                და უფრო ეჭვით -
                                ვიდრე იმედით,
                                პირთამდე სავსე ჩემი სამყარო
                                დანაღმულია მოლოდინით და საოცრებით.

      და კიდევ:

                                და დღემდეის ვერ გამირკვევია,
                                ბრალდებას ვისმენ თუ განაჩენს.

      პირველი განწყობილების დამუშავება (’’ეჭვი’’- ’’იმედი’’) პიროვნების შინარეალობის წარმოჩენის თავისებურ შანსს იძლევა, ხოლო მეორე - ბიძგს ეთიკური ძიებისათვის. ეს შესაძლებლობანი, სამწუხაროდ, განუხორციელებელი დარჩა. ი.ჯახუამ საკუთარი სიტყვის თქმას, რისკს ჯერჯერობით ’’ წიგნიერ’’ ლიტერატორთა რიგში დგომა არჩია. სწორედ ეს არ მიეტევება პირველი წიგნის ავტორს.

( თეიმურაზ დოიაშვილი, გუშინ დღეს ,ხვალ, ’’გამომცემლობა ’’საბჭოთა საქართველო’’, თბილისი,1989, გვ178-180)
     

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები