ნაწარმოებები


გამოცხადდა კონკურსი ლილე2026 . იხილეთ ფორუმზე კონკურსების განყოფილებაში     * * *     გამარჯვებას ვუსურვებთ გმირ უკრაინელ ხალხს რუს აგრესორზე.     * * *     დიდება უკრაინას !!! Сла́ва Украї́ні !!!

ავტორი: რაშიდ
ჟანრი: კრიტიკა-პუბლიცისტიკა
15 ივნისი, 2010


ცოტა რამ გლობალიზაციის შესახებ

უკავშირდება თუ არა გლობალიზაცია დემოკრატიზაციას?
თუ მხედველობაში მივიღებთ არსებულ მოსაზრებას, დემოკრატიის, როგორც უნივერსალური ღირებულების აქტუალიზაციის შესახებ, სულ უფრო მეტი კითხვა  ჩნდება, ამ ორი, ასრობრივად თითქოს დამოუკიდებელი პროცესის შესახებ.
ბუნებრივი გლობალიზაცია, რომელიც შეუქცევადი პროცესია და კომუნიკაციის საშუალებების გაღრმავებასთან ერთად სულ უფრო ფართო მასშტაბებს იძენს, ყოველგვარი ჩარევის გარეშე შექმნის" თავის "პროდუქტს", ანუ როგორც ერთ-ერთი მეცნიერი წერს "გლობალიზაცია მალე გადააქცევს მსოფლიოს ერთ დიდ დიუთი ფრი მაღაზიად"  მაგრამ მეორე პროცესი ფსევდო, ე.წ ხელოვნური გლობალიზაცია ერთი ქვყნის, დროის მოცემული კონტექსტისთვის, აშშ -ს ეროვნული ინტერესების გაგრძელებაა.
ვეცდები განვმარტო და შეძლებისდაგვარად დავასაბუთო ზემოთ აღნიშნული მოსაზრებები. ცალსახაა და ყველასათვის ცნობილი ათწლეულების მანძილზე, ფედერალური მთავრობის ფუქციები არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ შიდა ეროვნული განვითარების სტრუქტურიზაციით, დემოკრატიის "უნივერსალურობა" და ის რომ, დემოკრატია თითქმის ყველასთვის სასურველი მმართველობის ფორმაა (მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან), რეალური საბაბი გახდა ცალკეული სახელმწიფოების შიდა პოლიტიკაში ჩარევისათვის, "ამერიკელები საუბრობენ დემოკრატიაზე, მაგრამ არ ფიქრობენ გვჭირდებ ის ჩვენ?" - კითხულობს ერთი მეცნიერი,  თუმცა შეკითხვის ამგვარი ფორმულირება დამატებითი სტიმულია აზროვნების პოლარიზაციისთვის, რადგან დემოკრატების არგუმენტები როგორც წესი, თვისობრივად აღემატება, თუნდაც საკუთარი ქვეყნის კეთილდღეობაზე მზრუნველი ავტორიტარის შეხედულებათა ლოგიკას. შესაბამისად დემოკრატიზაციის ნიღბით ქვეყნების ექსპანსია "მომგებიანი" საქმიანობაა.
დაუსრულებელი კამპანია ერაყში, განახლებული ბრძოლები ავღანეთში და დახარჯული მილიარდები მრავალ შეკითხვას აჩენს, რომ გადავხედოდ ამერიკის ბიუჯეტს ბოლო ათწლეულის განმავლობაში, ადვილად შევამჩნევთ, რამდენად აღემატება ტერორიზმთან ბრძოლის კამპანიისათვის გამოყოფილი სახსრები, თუნდაც ისეთ მნიშვნელოვან ასპექტს როგორიცაა დაავადებებთან ბრძოლა, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როცა ტერორიზმის მსხვერპლთა რიცხვი,  მიზერულია ვთქვათ, კიბოთი გარდაცვლილთა სტატისტიკურ მანჩვენებლებთან შედარებით.  დემოკრატია თავისთავად დადებითი ღირებულებაა, თუმცა როგორ სრულდება თავსმოხვეული დემოკრატიები, ამის არაერთი უარყოფითი მაგალითი გვაქვს (არ ვგულისხმობ ფასადურ დემოკრატიებს).
დემოკრატიზაციას თითქმის პარალელურ რეჟიმში მიყვება (ხშირ შემთხვევაში უსწრებს)  ეკონომიკის ლიბერალიზაცია, ბაზრის გათავისუფლება კი პირდაპირ განაპირობებს გლობალურ ინვესტიციებს, ანუ გლობალიზმი ეკონომიკაში, კარგად ერთვება დემოკრატიზაციის ფერხულში, მაინც რატომ არის "ცუდი" ეკონომიკის გლობალიზმი? ან რა როლი ენიჭება ამერიკის შეერთებულ შტატებს აღნიშნულ მოვლენებში? პასუხი მარტივია, ტრანსნაციონალური კომპანიების აბსოლუტური უმრავლესობა ამერიკულ კაპიტალზეა აგებული და რა შანსი აქვს განვითარებადი ქვეყნების მცირე საბაზრო ეკონომიკას გიგანტებთან ჭიდილში, თავად განსაჯეთ.  საილუსტრაციოდ შეიძლება მოვიყვანოთ მეოცე საუკუნის ბოლო მეოთხედში ამერიკული "იუნაითიდ ფრუთ კომპანის" მიერ სამხრეთ ამერიკის ხილის ბიზნესის სრული ექსპანსია, რამაც ისედაც გაღატაკებული მოსახლეობა თითქმის სიკვდილის პირას მიიყვანა. (საილუსტრაციოთ გამოგვადგება უინსტონ გრუმის პასაჟი ნაწარმოებიდან "ფორესტ გამპი" სადაც ფორესტი საუბრობს როგორ გაჭყლიტა მამა "united fruit" -ის ბანანის კონტეინერმა. თავად წიგნი ამერიკის საბრძოლო კამპანიების და ფსევდო ღირებულებების გაქილიკების შესანიშნავი ნიმუშია)
                ანტიგლობალისტური მოძრაობები, ნაციონალიზმის გაღვივება აღნიშნული პროცესების საწინააღმდეგოდ, ხშირად განიხილება, როგორც საზოგადოების შინაგანი შიში, ეროვნულ-კულტურული ღირებულელების დაკარგვისა, თუმცა ჩვენი აზრით, ამგვარი მიდგომა უფრო რომანტიკულია ვიდრე პრაქტიკული, შესაძლოა გლობალიზაცია მართლაც ახდენს გავლენას გარკვეული სახით, ამა-თუ იმ ქვეყნის ყოფიერებაზე, მაგრამ არა იდენად, რომ საბოლოო გადაგვარებამდე მიყვანოს მოცემული კულტურა, თუ რასაკვირველია, თავად საზოგადოებას არ სურს ეს.
პროტესტის ძირითადი მაპროვოცირებელი, ეკონომიკური გლობალიზმია, ტრანსნაციონალური კომპანიის ეროვნულ ბაზარზე შესვლა (უხეში ეკონომმიკური ჩარევა), დიდი ალბათობით იწვევს ადგილობრივი, შედარებით სუსტი კომპანიების კვდომას, შესაბამისად იკარგება სამუშაო ადგილები, ასეც რომ არ მოხდეს, სიტუაციას უცხო ხელი მართავს, რაც თავისთავად არ არის სასურველი, დასაქმებული მოსახლეობისათვის.  თუ განვითარებულ ქვეყნებში პრობლემა ხშირ შემთხვევაში მხოლოდ პროფკავშირების დონეზე , კარგად ორგანიზებული აქციებითა და უფლებათა დამცველი საზოგადოებების გააქტიურებით წყდება,  განვითარებად ქვეყნებში, სიტუაცია რადიკალურად განსხვავებულია. მესამე სამყაროს ქვეყნები რომლებიც  გამოირჩევიან იაფი მუშახელის სიმრავლით  გლობალიზაციის აქტორებისათვის დამატებითი შემოსავლის წყაროა. უკიდურესი გაჭირვების შემთხვევაშიც კი, ისინი ვერ ახერხებენ  "ყველა ქვეყნის პროლეტარების" დარაზმვას,  თანადროული პროტესტისათვის, შესაბამისად ორგანიზებული უკმაყოფილება იძენს ეროვნულ  ხასიათს, რაც შემდგომში ნაციონალიზმის გაღვივების საუკეთესო საშუალებაა (მაგ. წარმოუდგენელია ერთდროულად გაიფიცონ კამბოჯის, ვიეტნამისა და კუბის მაცხოვრებლები, ვთქვათ, კოკა-კოლის წარმოების წინააღმდეგ).
მსოფლიოს დემოკრატიული განვითარება გლობალიზაციის ფონზე, წარმატებულად განხორციელებულ გეგმას უფრო ჰგავს, ვიდრე მოცემულ დროსა და სივრცეში გამოწვეულ კანონზომიერებას, შესაბამისად, მეტი სიფრთხილე გვმართებს, ცნებების განსაზღვრისას, აუცილებელია ძირეული ნიშნების წინა პლანზე წამოწევა, საჭირო კითხვების დასმა და პროცესების ანალიტიკური შეფასებისათვის.



კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები